Filtracja procesowa a sterylna – różnice i dobór

Jeśli masz podobne zastosowanie i chciałbyś dowiedzieć się więcej,

zadzwoń 501 642 025 lub napisz biuro@pneuma.pl

Filtry procesowe i sterylne ze stali nierdzewnej do filtracji sprężonego powietrza

Filtracja procesowa a sterylna - czym się różnią i jak dobrać odpowiedni filtr?

Sprężone powietrze wykorzystywane do zasilania siłowników i narzędzi pneumatycznych nie zawsze musi spełniać takie same wymagania jak powietrze mające bezpośredni kontakt z produktem. W przemyśle spożywczym, farmaceutycznym czy biotechnologicznym nawet niewielka ilość zanieczyszczeń może wpłynąć na jakość procesu, a w niektórych zastosowaniach szczególne znaczenie mają również mikroorganizmy.

Właśnie dlatego standardowe uzdatnianie sprężonego powietrza nie zawsze wystarcza. W zależności od aplikacji konieczne może być zastosowanie filtracji procesowej lub sterylnej. Czym różnią się te rozwiązania, kiedy należy je stosować i na co zwrócić uwagę przy doborze filtrów?

Filtracja procesowa a sterylna - na czym polega różnica?

W typowej instalacji sprężonego powietrza uzdatnianie rozpoczyna się od usuwania wody, oleju i cząstek stałych. Do tego celu wykorzystuje się między innymi separatory, osuszacze oraz filtry o odpowiednio dobranej dokładności filtracji.

Sytuacja zmienia się, gdy powietrze przestaje być wyłącznie medium roboczym, a zaczyna uczestniczyć w procesie produkcyjnym. Może służyć do napowietrzania, transportu materiałów, pakowania czy innych operacji, w których jego jakość ma bezpośredni wpływ na produkt.

W takich zastosowaniach pojawia się potrzeba filtracji procesowej, czyli przygotowania powietrza lub gazu do określonych wymagań technologicznych. Znaczenie mają zarówno rodzaj zanieczyszczeń, jak i materiały zastosowane w instalacji, odporność na korozję czy możliwość przeprowadzania procedur higienicznych.

Filtracja sterylna idzie o krok dalej. Jej zadaniem jest zatrzymywanie mikroorganizmów, które mogłyby przedostać się wraz z powietrzem do procesu produkcyjnego.

 

Filtracja procesowa Filtracja sterylna
Ogranicza określone zanieczyszczenia, np. cząstki stałe i aerozole olejowe Jest ukierunkowana na zatrzymywanie mikroorganizmów
Parametry filtracji zależą od rodzaju wkładu Wymaga odpowiedniego elementu filtracji mikrobiologicznej
Stosowana w procesach o określonych wymaganiach czystości Stosowana tam, gdzie wymagane jest powietrze o kontrolowanej czystości mikrobiologicznej
Dobór zależy od medium, warunków pracy i zanieczyszczeń Oprócz doboru filtra istotne są filtracja wstępna i właściwa sterylizacja instalacji

Czy filtr procesowy może zastąpić filtr sterylny? Nie automatycznie. Sama obudowa ze stali nierdzewnej ani zastosowanie dokładnego filtra cząstek stałych nie oznaczają jeszcze, że instalacja zapewnia wymaganą czystość mikrobiologiczną.

W przypadku filtracji sterylnej znaczenie ma cały układ: odpowiedni wkład, jego właściwości retencyjne, przygotowanie powietrza przed filtrem oraz utrzymywanie instalacji w stanie zgodnym z wymaganiami procesu.

Kiedy potrzebny jest filtr procesowy, a kiedy sterylny?

Najważniejsze pytanie nie brzmi: „Który filtr jest dokładniejszy?”, ale „Jakie zanieczyszczenia musimy ograniczyć i w jakich warunkach będzie pracować instalacja?”. Jeżeli celem jest usuwanie określonych zanieczyszczeń z powietrza technologicznego, rozwiązaniem może być filtracja procesowa. Gdy proces wymaga również ochrony przed mikroorganizmami, należy rozważyć filtrację sterylną. W ofercie PNEUMA dostępne są rozwiązania przeznaczone do różnych zastosowań:

Wszystkie wymienione serie mają obudowy ze stali nierdzewnej 1.4404, ale różnią się konstrukcją i przeznaczeniem.

Filtry procesowe PF i HPF

Filtry procesowe PF przeznaczone są do zastosowań, w których istotna jest odporność materiałowa instalacji i odpowiednia jakość powietrza procesowego. W przypadku wyższych ciśnień można rozważyć filtry wysokociśnieniowe HPF. W obu seriach właściwości filtracyjne zależą od wybranego wkładu. Nie każdy element przeznaczony jest do zatrzymywania tych samych zanieczyszczeń.

Filtry sterylne SF i SPF

Filtry sterylne SF zaprojektowano do filtracji sterylnej sprężonego powietrza, powietrza procesowego i gazów technicznych. W połączeniu z właściwym wkładem, takim jak VSF, mogą stanowić element instalacji wymagającej kontroli zanieczyszczeń mikrobiologicznych.

Filtry SPF to rozwiązanie dla zastosowań procesowych, w których wymagana jest odpowiednia konstrukcja obudowy oraz dobór elementu filtracyjnego do oczekiwanej jakości medium.

Filtry odpowietrzające AV

Osobną grupę stanowią filtry odpowietrzające AV. Podczas napełniania lub opróżniania zbiornika zmienia się poziom cieczy, a wraz z nim ilość powietrza w przestrzeni nad produktem.

Bez odpowiedniej filtracji powietrze dopływające z otoczenia może wprowadzać do zbiornika niepożądane zanieczyszczenia. Filtry AV pozwalają ograniczać to ryzyko, pod warunkiem zastosowania wkładu odpowiedniego do wymagań procesu. Trzeba też uwzględnić przepływ w obu kierunkach oraz dopuszczalne warunki pracy zbiornika.

Jak dobrać filtrację do wymagań instalacji?

Filtracja sprężonego powietrza - zanieczyszczenia - tabela wymiarów

Dobór filtra warto rozpocząć od analizy procesu, a nie od średnicy przyłącza. Dwa urządzenia o podobnych gabarytach mogą mieć zupełnie inne zastosowania, nawet jeśli oba wykonano ze stali nierdzewnej. Na co zwrócić uwagę przed wyborem rozwiązania?

  • Rodzaj zanieczyszczeń. Czy problemem są cząstki stałe, aerozole olejowe, wilgoć czy mikroorganizmy? Od tego zależy wybór stopnia filtracji i wkładu.

  • Kontakt powietrza z produktem. Inne wymagania może mieć powietrze zasilające automatykę, a inne medium wykorzystywane bezpośrednio w procesie technologicznym.

  • Ciśnienie i przepływ. Filtr powinien być dobrany do rzeczywistych parametrów instalacji, również przy największym zapotrzebowaniu. Zbyt mały filtr może powodować nadmierny spadek ciśnienia.

  • Temperatura i rodzaj medium. Należy sprawdzić nie tylko parametry obudowy, ale także dopuszczalne warunki pracy wkładu, uszczelnień i pozostałych elementów.

  • Sposób obsługi i sterylizacji. Jeżeli proces wymaga regularnej sterylizacji, trzeba uwzględnić tę potrzebę już podczas projektowania instalacji.

Istotna jest także jakość powietrza na wejściu do filtra sterylnego. Jeżeli zawiera ono duże ilości wilgoci, oleju lub cząstek stałych, może dochodzić do szybszego obciążania wkładu i pogorszenia warunków jego pracy. Dlatego filtracja sterylna powinna być poprzedzona odpowiednim uzdatnianiem powietrza, obejmującym – zależnie od potrzeb – osuszanie oraz filtrację wstępną.

Najczęstszy błąd? Traktowanie filtra sterylnego jako uniwersalnego rozwiązania, które samodzielnie usunie wszystkie rodzaje zanieczyszczeń. Tymczasem skuteczna instalacja wymaga odpowiedniego przygotowania medium i właściwej kolejności poszczególnych etapów uzdatniania.

Warto też pamiętać, że zgodność z określoną klasą czystości według ISO 8573-1 nie jest sama w sobie potwierdzeniem sterylności powietrza. Wymagania mikrobiologiczne trzeba określać i weryfikować oddzielnie.

Jak utrzymać skuteczność filtracji sterylnej?

W przypadku filtracji sterylnej prawidłowy dobór filtra to dopiero początek. Równie ważne jest utrzymywanie odpowiednich warunków pracy i regularne przeprowadzanie procedur przewidzianych dla danej instalacji.

Producent zwraca uwagę na istotne zjawisko: mikroorganizmy zatrzymywane na materiale filtracyjnym mogą pozostawać na jego powierzchni. W sprzyjających warunkach istnieje ryzyko ich namnażania, dlatego samo zatrzymanie bakterii nie kończy kwestii bezpieczeństwa mikrobiologicznego. W instalacjach procesowych stosuje się między innymi dwie metody sterylizacji:

  • SIP (Sterilization in Place) – sterylizacja filtra lub odpowiednio zaprojektowanej części instalacji w miejscu jej pracy, zwykle z wykorzystaniem pary.
  • Sterylizacja w autoklawie – polega na umieszczeniu wymontowanego wkładu, a w niektórych wykonaniach również obudowy, w urządzeniu wykorzystującym parę nasyconą pod ciśnieniem.

Wybór metody zależy od konstrukcji filtra, właściwości wkładu i wymagań procesu. Temperatury, czas sterylizacji oraz dopuszczalna liczba cykli muszą być zgodne z dokumentacją konkretnych elementów. Nie mniej ważne są kontrola stanu wkładu, monitorowanie spadku ciśnienia oraz przestrzeganie zasad jego wymiany. W procesach wymagających potwierdzonej sterylności konieczne mogą być także odpowiednie procedury walidacji i kontroli integralności filtracji.

Dobrze zaprojektowana filtracja procesowa i sterylna to nie tylko kwestia wyboru urządzenia. To połączenie właściwego przygotowania powietrza, dopasowanej technologii oraz sposobu eksploatacji, który pozwala utrzymać wymagane parametry w czasie.

Filtr sterylny SPF

Dobierz filtrację procesową lub sterylną do swojego procesu

Nie masz pewności, czy Twoja instalacja wymaga filtra procesowego, sterylnego czy dodatkowego stopnia uzdatniania?

Sprawdź dostępne rozwiązania PNEUMA lub skontaktuj się z naszym zespołem. Pomożemy dobrać odpowiednią serię filtrów i elementy filtracyjne z uwzględnieniem rodzaju medium, parametrów pracy oraz wymagań technologicznych.

Przewijanie do góry